Dert anlatana akıl vermeyin: İyi bir dinleyici olmanın yolları

Zor dönemden geçen birine akıl veya teselli vermek cazip gelebilir. Fakat uzmanlar başka bir yol öneriyor.

Terapistlerin sık başvurduğu bir yöntem var: Ayna gibi dinlemek ya da 'yansıtarak dinlemek'. İşyerinde, ailede ya da arkadaşlıklarda akıl vermek yerine dert anlatan kişiyi bir ayna gibi dinlemek daha çok işe yarayabiliyor.

Yöntem basit. Biri üzgünse ne söylediğini iyi dinleyin ve dediklerini kendi sözlerinizle geri aktarın. Kulağa tuhaf gelebiliyor ama uzmanlara göre sonuçlar sizi şaşırtabilir.

'Fazla bireyciyiz'

Washington Post'a konuşan klinik psikolog Martha Straus'a göre çoğumuz iyi bir dinleyici değiliz, telefonlar da işi zorlaştırıyor: ''Fazla bireyciyiz. Ya ben? Ben de iki çift laf etmek istiyorum. Ya benim günüm? Ya ben? Hep kendini anlatıyorsun benim günüm ne olacak?''

Uzmanlara göre bilinçli dinleme alıştırması yapanlar etraflarındaki kişilerin tavrının değiştiğini gözlemliyor.

Emekli psikiyatri profesörü William Miller şöyle diyor: ''Tabii bunun bir yan etkisi var: İnsanlar sizinle konuşmak için can atıyor. Dolayısıyla bu yöntemi otobüste ya da uçakta uygularsanız yol boyunca muhabbet edersiniz…''

Açık uçlu sorular elbette karşınızdaki insanı konuşturabilir, diyor Miller, fakat ne olup bittiğini duyduktan sonra o kişinin nasıl hissettiğini bir sorudan ziyade bir tespit olarak dile getirmelisiniz.

Örneğin bir arkadaşınız aşırı iş yükü nedeniyle stresliyse ''Biraz bunalmış hissediyorsun galiba'' diyebilirsiniz.

Veya ergenlik çağındaki çocuğunuz arkadaş ortamında dışlanmış hissettiğini anlatıyorsa hemen ne kadar müthiş bir insan olduğunu anlatmaya kalkmayın. Sonuna kadar dinleyin, duygularını onaylayın ve tıpkı bir ayna gibi ''Kendini biraz yalnız hissetmişsin'' deyin.

''Bu yalnızca bir tahmin'' diyor Miller. ''Karşınızdaki ya 'evet' diyerek daha çok şey anlatır ya da 'hayır' der ve yine daha çok şey anlatır.''

Ayna gibi dinlemek 'taklit edilemiyor'

UCLA Anderson İşletme Okulu'nda öğretim üyesi Hanne Collins, nitelikli dinlemenin 'saygı, empati, sempati ve bağ kurma hissini artırdığını' söylüyor.

Collins'e göre ayna gibi dinlemenin etkili olmasının sebebi taklit edilememesi.

Aklınız başka yerdeyken başınızı sallayarak konuşan kişiyle göz teması kurabilirsiniz ama karşınızdakinin anlattığını kendi cümlelerinizle aktarabilmek için hakikaten dinlemek zorundasınız, diyor Collins.

Üstelik bu yöntem, talepsiz akıl vermek ya da karşınızdakine bardağın dolu tarafını göstermek gibi tuzaklara düşmemizi engelliyor.

''Aslında insanların niyeti yardım etmek ama öyle dinlemek olmaz'' diyor Miller.

Ne yapmalı?

Biri dert anlatırken söylediklerini bir ayna gibi yansıtmayı deneyebilirsiniz.

Açık uçlu kısa bir soruyla sohbete başlayın: 'Bir şey mi oldu?' ya da 'Canını sıkan bir şeyler mi var?'

Hakikaten dinleyin

Telefonunuzu kaldırın, hatta dikkatinizi dağıtabilecek ne varsa uzaklaştırın. Eğer karşınızdakine tüm dikkatinizi veremeyecekseniz konuşmak için uygun bir vakit olmadığını söyleyin ve başka bir zaman önerin.

Kendi sözlerinizle aktarın

Anlatılanları kendi cümlelerinizle özetlemeyi deneyin. Başta tuhaf geliyorsa düpedüz 'çok can sıkıcı' demek daha doğal gelebilir. Daha sonra dinlemeyi sürdürün ve tahminlerinizin tutup tutmadığına göre nasıl yansıtacağınıza karar verin.

Kendi tepkinizi dinleyin

Savunma mekanizmalarımız devreye girdiği için ilişkilerde dinlemek zor olabiliyor. Örneğin eşinizin evin dağınıklığından yakınmasını bir eleştiri olarak algılamamak güç olabilir.

Straus, sohbete dönüp karşınızdakini dinlemeden önce kendi tepkinizi sindirmeyi hatta gerekirse sakinleşmek için kısa bir yürüyüş öneriyor.

''Sakinleşirseniz ve otokontrolü elden bırakmazsanız ayna gibi dinleyebilirsiniz'' diyor Straus. ''Mesele sakin kalmak ve anlaşmaya uğraştığınız kişiyle bağı koparmamak.''

Sık sık pratik yapın

Dinlemeyi bir 'beceri' diye nitelendiren Straus'a göre bilinçli dinlemek 'bir tür özveriyi' ve iç sesinizi bir süre susturmanızı gerektiriyor.