İMO: Yaşadığı binanın güvenliği hakkında bilgi edinmek yurttaşın hakkı

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) İnşaat Mühendisleri Odası (İMO), İstanbul Maltepe'de çökme meydana gelen binaya ilişkin yazılı bir açıklama yaptı. Yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin şeffaf ve erişilebilir olması çağrısında bulunan Oda, her binanın güncel durumunu gösteren kapsamlı bir yapı envanteri oluşturulmasını ve riskli yapıların tespit ve güçlendirme süreçlerinin kamusal bir program çerçevesinde yürütülmesini istedi.

İstanbul'un Maltepe ilçesinde 8 Ekim 2026 tarihinde meydana gelen ve yedi katlı bir binanın üç katının çökmesiyle sonuçlanan olay, yapı güvenliği konusundaki ihmalleri ve bilgi eksikliğini yeniden gündeme getirdi. TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu, olay üzerine yaptığı açıklamada, yurttaşların yaşadıkları, satın aldıkları veya kiraladıkları binaların güvenlik durumu hakkında bilgi sahibi olabilmesinin temel bir hak olduğunu vurguladı.

"BİR BİNANIN ÇÖKMESİNİ BEKLEMEMEK GEREKİR"

İnşaat Mühendisleri Odası, yaşanan olayın ardından binaların inşa süreçleri, ruhsat ve proje durumları, sonradan yapılan değişiklikler ve mevcut yapı güvenliği riskleri hakkında yurttaşların yeterli bilgiye ulaşamaması sorununa dikkat çekti.

Güvenli yapılarda yaşamanın yaşam hakkının bir parçası olduğunu belirten Oda, yapı güvenliğine ilişkin bilgilerin yalnızca kamu kurumlarının arşivlerinde tutulmasının yeterli olmadığını ifade etti. Açıklamada, yurttaşların yaşadıkları evlerin güvenliği hakkında bilgi sahibi olmak için bir binanın çökmesini beklememesi gerektiği vurgulandı.

"KAÇAK EKLENTİLER YAPI GÜVENLİĞİNİ DOĞRUDAN ETKİLEYEBİLİR"

Açıklamada, bir binanın ruhsatlı olarak inşa edilmiş olmasının, sonraki yıllarda ruhsat ve projeye aykırı değişiklikler yapılmadığı anlamına gelmediği belirtildi. Kat ilaveleri, taşıyıcı sisteme müdahaleler, kullanım değişiklikleri ve kaçak eklentilerin yapı güvenliğini doğrudan etkileyebileceğine işaret edildi.

Bu nedenle yalnızca binanın ilk inşa edildiği döneme ait kayıtların bilinmesinin yeterli olmadığı kaydedildi. Yapıların zaman içinde geçirdiği tüm değişikliklerin ve mevcut teknik durumlarının izlenebilir olması gerektiği ifade edildi. Kapsamlı yapı envanteri oluşturulması istendi

Oda, yapı güvenliğinin sağlanması ve yurttaşların bilgiye erişiminin kolaylaştırılması amacıyla çeşitli önerileri de sıraladı.

Odanın açıklamasında öne çıkan talepler şöyle:

• Her yapının ruhsat, proje, iskân, tadilat, kaçak yapı ve yapı güvenliği bilgilerinin güncel olarak tutulduğu kapsamlı bir yapı envanteri oluşturulması.

• Özellikle eski yapı stokunun mevcut durumunun belirlenmesi için ülke ve kent ölçeğindeki envanter çalışmalarının hızla tamamlanması.

• Riskli yapıların tespiti ve güçlendirilmesi süreçlerinin kamusal bir program çerçevesinde yürütülmesi.

• Farklı kamu kurumlarında bulunan yapı güvenliği verilerinin bütünleşik bir dijital sistemde bir araya getirilerek yurttaşların erişimine açılması.

• Konut ve iş yerlerinin alım-satım ve kiralama süreçlerinde yapıların hukuki ve teknik durumlarına ilişkin bilgilerin açık ve anlaşılır biçimde sunulmasının zorunlu hâle getirilmesi.

• Ruhsat ve projeye aykırı imalatlar ile kaçak kat ve eklentilere karşı etkin denetim mekanizmaları oluşturulması ve tespit edilen aykırılıkların mühendislik hizmetleriyle değerlendirilmesi."Yapı güvenliği sürekli bir kamusal sorumluluktur.

"YALNIZCA DEPREM SONRASINDA ELE ALINACAK BİR KONU DEĞİL"

Yapı güvenliğinin yalnızca deprem sonrasında ele alınacak bir konu olmadığını belirten İnşaat Mühendisleri Odası, güvenliğin deprem, yangın, zemin sorunları, taşıyıcı sisteme yapılan müdahaleler ve kullanım değişiklikleri gibi birçok başlıkla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.

Açıklamada, bina çökmelerinin ardından yalnızca enkazın kaldırılması ve sorumluların aranmasıyla yetinilmemesi gerektiği ifade edildi. Asıl sorumluluğun, yurttaşların can güvenliğini tehdit eden riskleri ortaya çıkmadan önce belirlemek, gerekli önlemleri almak ve yapı güvenliğine ilişkin bilgileri toplumun erişimine sunmak olduğu kaydedildi.

Arama çalışmaları tamamlandı: Maltepe'de çöken binada can kaybı 5'e yükseldi